XƯỚNG HOẠ ĐẦU XUÂN

(Kính mời các anh chị và các bạn facebook họa thơ của cụ Tú Xương ạ) :

Bài xướng

THÚ CÔ ĐẦU:

Cái thú cô đầu nghĩ cũng hay
Cùng nhau dan díu mấy đêm ngày
Năm canh to nhỏ tình dơi chuột
Sáu khắc mơ màng chuyện nước mây
Êm ái cung đàn chêm tiếng hát
La đà kẻ tỉnh dắt người say
Thú vui chơi mãi mà không chán
Vô tận kho trời hết lại vay

Trần Tế Xương

Các bài họa

Song Thu vừa đưa bài lên một lúc thì nhận được bài họa này liền đưa lên đây luôn ạ

Thú Karaoke

(Tiền giải khởi bằng, hậu giải khởi trắc)

Ka – ra – ô – kê cực kỳ hay
Cầm mích tung tăng suốt tối ngày
Bia rượu tha hồ cơn khát nước
Gái trai nào cấm chuyện mưa mây
Réo rắt giọng cao hòa giọng thấp
Xập xình kẻ tỉnh lẫn người say
Vui đây có để buồn khi khác
Có nghĩ kho trời cũng trả vay…?

Đỗ Đình Tuân

CÓ GÌ HAY?!

Ả đào* thú ấy có gì hay
Mà lắm người mê suốt tối ngày
Lúc tỉnh chát tom cho tới bến
Khi say ứ hự đến tan mây
Đàn đàn hát hát lơ mơ mộng
Cảnh cảnh tiu tiu bết bát say
Tiền bạc thời gian đều nướng sạch
Vợ con khốn đốn phải ăn vay

Sao Đỏ: 03-02-2024
Song Thu

*Người xưa thường gọi hát Ả đào, hát cô đầu với ý không trân trọng về điệu hát ca trù mà ngày nay cụ Quách Thị Hồ, một nghệ nhân nổi tiếng thường hát

HÁT Ả ĐÀO

Ả đào tom chát thế mà hay
Trai gái say sưa suốt tối ngày
Đầu gối má kề tình non nước
Nơi xoa chỗ nắn nghĩa trời mây
Tiếng đàn thánh thót khi còn tỉnh
Lời hát nỉ non lúc đã say
Vét sạch hầu bao cho thí chủ
Về nhà hết gạo phải ăn vay.

Lê Huy Chúc

VUI CÙNG HỘI HHH.

Tưởng rằng hát hỏng thế mà hay
Đố đố la la cũng hẹn ngày
Quạt giấy sập xoè như cuốn gió
Lụa đào uốn lượn tựa vờn mây
Vài cô uốn éo tình cò lả
Mấy cụ gật gù giọng lão say
Ấy thế khối người tìm địa chỉ
Hát hò chẳng góp chỉ rình vay.

Trần Phao

HỘI HÁT HỎNG
 
“ Hát hỏng” xem chừng cũng rất hay
Cùng nhau gắn bó suốt bao ngày
Câu thơ lắng đọng khơi tình nghĩa
Giọng hát mượt mà quyện gió mây
Trà đậm đã châm sao chẳng tỉnh
Rượu thơm chưa uống đã ngà say
Bạn bầu chia sẻ bao thương mến
Cho nhận cần chi trả với vay

Xuan Ngoc Nguyen

THÚ CÔ ĐẦU

Chát tôm tom chát thế mà hay
Cầm trịch thâu đêm đến cạn ngày
Dăm ả cô đào răng tựa ngọc
Vài chàng công tử tóc như mây
Êm êm giọng hát bao người thích
Rạo rực cung đàn lắm kẻ say
Mê mẩn tâm can nhiều khách lạ
Tiền khô cháy túi phải đi vay

Xuan Ngoc Nguyen

HỘI BA CHỮ H*

Cái hội ba H ( hờ ) cũng rất hay
Mỗi tuần gặp mặt một đôi ngày
Cung đàn tha thiết niềm non nước
Giọng hát bổng trầm điệu gió mây
Thơ phú chưa hay nhưng khoái chí

Múa may không dẻo vẫn mê say
Chung vui cho tuổi cao thêm khỏe
Gắn bó sẻ chia chẳng trả vay

Song Thu

Ghi chú* Hội ba chữ H ( HHH) là biệt danh của Nhóm bầu bạn hát vui chúng tôi. Chúng tôi thường tự nhận mình là hội hát hỏng, nhưng đa phần bầu bạn gọi là Hội hay hát, có nhiều người yêu mến thì cứ gọi là Hội hát hay kia đấy

SỐNG ẢO

      Kể cả ngoài cuộc đời và trên không gian mạng, nhiều người thường phàn nàn: Lớp trẻ bây giờ sống ảo quá. Thị muốn nói thêm rằng, ngày nay lớp già còn sống ảo hơn. Có lẽ mọi vấn đề đều có hai mặt: tích cực và tiêu cực. Sống ảo cũng thế. Tuy nhiên ở bài viết này Thị không muốn bàn sâu về những điều đó mà chỉ muốn kể lại cụ thể về cách sống ảo của cánh già các Thị thôi

       Nhớ lại dịp kỉ niệm 30 năm ngày “sống chung với lũ”, vợ chồng Thị đi chụp hình. Thú thực là thuở mới sống chung làm gì có ảnh cưới nên Thị hậm hực lắm. Lại thấy nhiều người kỉ niệm ngày cưới thường chụp hình, Thị năn nỉ mãi Chàng mới bằng lòng đi . Thế rồi khi vào tiệm ảnh để chụp mới thấy quả là phức tạp thật. Nào thử váy áo, rồi làm đầu giả và trang điểm mất bao nhiêu là thời gian, mệt hết cả người. Đã thế, khi soi gương, thấy mình lòe xòe loẹt xoẹt trong chiếc váy cô dâu trắng toát, dài bết bát mà cẳng tay Thị thì cứ khô khang khảng, đen xì xì nên ngượng lắm. Nhưng trót “đâm lao” rồi, đành phải “theo lao” thôi! Ngó sang phía Chàng, Thị thấy Chàng súng sính trong bộ comle đen oách ra phết, dù đầu bạc và má hóp. Thị chợt nghĩ : kiểu này thì mình cứ lấy ảnh về là giấu biến đi thôi chứ chẳng dám bày ra. Mặc cho chú thợ ảnh đoan chắc rằng, bác yên tâm, ảnh sẽ rất đẹp đấy ạ, Thị cũng chẳng dám tin. Mấy hôm sau ra nhận ảnh, Thị cứ mắt tròn mắt dẹt, bụng hỏi dạ; vợ chồng mình đây ư? Ối, không thể tin nổi! Sau phút giây ngỡ ngàng ấy, Thị thấy lòng lâng lâng một niềm vui khó tả. Mang ảnh về nhà, Thị nảy ngay ra mấy câu thơ con cóc:

Qua tay thợ ảnh thật là kinh

Ngắm mãi mà chưa nhận rõ mình

Đen nhẻm bỗng thành da trắng trẻo

Lùn tè lại hóa dáng thanh thanh

Răng long má hóp nên bầu bĩnh

Tóc bạc thân còm vẫn xỉnh xinh

Dẫu biết rằng mình không đẹp thế

Nhưng trong lòng Thị cứ rung rinh

      Đó là câu chuyện cách đây hơn chục năm về trước rồi. Bây giờ chuyện đó đã “xưa như trái đất”! Ngày nay, Cần chi thợ ảnh, chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh thôi, lên hình ai cũng lung linh hết. Nhất là điện thoại thông minh đời mới thì càng thôi rồi. Dù U bảy, tám mươi, lên hình da ai cũng trắng hồng, mịn màng hơn cả da em bé; chân ngắn tũn cũng thành dài miên man; hàm răng lôm nhôm cũng thành trắng tinh mới khiếp chứ. Chính vì thế mà cánh già thuộc phái đẹp hồi này chăm chụp ảnh ghê gớm.Vào bất cứ trang facebook nào cũng thấy bao la là ảnh. Thị và các bạn Thị cũng không ngoại lệ. Nhất là các bạn Thị trong K23 (1973-1977) Khoa Ngữ Văn Đại học sư phạm Hà Nội I thì càng hăng hái ghi hình hơn. Bọn Thị thường tự nhận mình là những kẻ “ngáo ảnh”. Có dịp gặp nhau, dù ở bất cứ đâu, thấy cảnh đẹp, hoa đẹp, thậm chí nhà đẹp hoặc cái gì là lạ chút, bọn Thị cũng ghé vào làm vài kiểu mới yên. Ảnh nhiều và váy áo thì xúng xính, rực rỡ đủ sắc màu. Lúc trắng tinh thanh khiết, khi đỏ rực một khoảng trời, lúc lại trăm hồng nghìn tía đua tươi cứ gọi là hoa hết cả mắt lên ấy chứ. Nhớ lại lần các bạn đến thăm gia đình Thị, vừa xuống ô tô, thấy dàn hoa bên đường liền quẳng hết túi xuống thi nhau chụp ảnh rồi mới đi tiếp vào nhà Thị. Gần đây, bạn Xuân Hiên, một doanh nhân có tài và có tâm trong khóa thường mời cả khóa du lịch những danh lam thắng cảnh thì phong trào chụp ảnh của bọn Thị càng sôi động hơn. Mỗi chuyến đi dù lên rừng, xuống biển, thậm chí là chỉ ở nhà hàng hay khách sạn thì các điện thoại đời mới cứ chớp hình lia lịa đến nóng máy, hết pin chứ chẳng đùa. Khóa Thị lại còn có nàng Quỳnh Liên, một nhiếp ảnh gia tầm cỡ quốc tế luôn khoác theo máy ảnh telephol loại xịn, do Xuân Hiên tặng. Nàng này hết lòng vì nghệ thuật nên ở đâu cũng lia máy chụp trời, mây, sông nước, núi non và mọi hoạt động của khóa trong các cuộc vi vu. Tuy nhiên Nàng kĩ tính lắm cứ phải sắp xếp đội hình cân đối rồi ngắm nghía khá lâu cho ảnh thật chỉnh mới nháy máy. Cố nhiên là những tấm hình chụp tập thể, mới dám nhờ Nàng. Còn chụp cá nhân hay tốp nhỏ thì cứ tự phát mà nháy điện thoại thôi. Vài trăm ảnh được ra lò là chuyện thường trong mỗi chuyến vi vu.

      Có người đưa lên facebook vài chục ảnh, có người chỉ chọn vài ảnh xuất sắc đưa lên. Còn lưu lại trong trang riêng để ngắm dần mà rung rinh sung sướng mà yêu quý, gần gũi bạn bè hơn và thêm trân trọng những chuyến đi, những kỉ niệm của cuộc đời. Để rồi có dịp, lại í ới hẹn nhau vi vu. Lại ảnh, lại ngắm, lại khen nhau xinh đẹp và thêm vui khỏe khi tuổi đời đã cuối thu, đầu đông rồi. Nếu chỉ sống ảo như thế thì cũng vui thú và hữu ích ra trò chớ bộ.

Sao Đỏ: 27-12-2023
Song Th

NẮNG HANH ƠI...

Em ở phương nào có nhớ nắng hanh không?
Ôi cái nắng vàng tươi mà vẫn se se lạnh
Cái nắng giục quả dẻ tách ra
Cho hạt nâu nhẹ nhàng rơi xuống
Em nhặt về rang
Thơm ngon đến bao giờ
Cái nắng gọi cây cải đơm ngồng
Trổ hoa vàng ươm khắp bến sông
Đẩy trời xanh lên cao đến vô cùng
Để mẹ ta phơi áo ấm
Má em hồng như thoa phấn
Mắt trong veo in sắc biếc mây trời
Nụ cười lấp lánh dưới làn môi
Và giọng nói ngọt ngào như suối hát
Cái nắng giục lứa đôi xây lâu đài hạnh phúc
Nồng nàn tha thiết cả trời xanh
Bao năm qua rồi
Nắng hanh còn vàng mãi trong tôi
Một trời mến thương
Một miền xao xuyến
Trong lành thơm ngát long lanh

Song Thu

VĂN CÔNG PHỐ NÚI

 Chúng tôi ở thành phố Chí Linh, mọi người thường gọi là Phố Núi. Tuy là dân phố Núi nhưng chúng tôi rất say mê thơ phú, hát hò. Vì thế, nhân dịp tháng10, tháng có ngày quốc tế người cao tuổi và ngày thành lập Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam năm nay, tôi mới viết bài văn vần này tặng chị em phụ nữ phố Núi nói riêng và phụ nữ toàn quốc nói chung. Mong rằng mỗi phụ nữ cao tuổi chúng ta luôn tìm cho mình cách sống vui sống khỏe trong tuổi xế chiều ạ.

Chị em cao tuổi phố tôi

Vẫn luôn sống khỏe sống vui với đời

Non, già bảy chục tuổi rồi

Say mê múa hát như thời thanh niên

Lới lơ*, Đào liễu*, Còn duyên*

Tò vò*, Chinh phụ* ngọt miền dân ca

Rộn ràng váy áo thướt tha

Tay nâng dải lụa như là cánh tiên

Lướt đi trong tiếng nhạc êm

Văn công phố Núi làm mềm tim ai

Sao Đỏ 16-10-2023
Song Thu

Chú thích: * Tên những làn điệu dân ca Bắc bộ

MÙA HẠ TRONG TÔI

Ghi chú: ảnh lớp chụp tại Trường Sư Phạm và ảnh

 toàn khóa tại Thanh Hóa nhân kỉ niệm 50 năm tựu trường

(Từ trước đến nay, Thị cứ tự nhận mình chậm như Rùa. Giờ mới thấy điều này sai bét nha. Chứ không à? Dù chậm thế nào thì Rùa vẫn luôn sinh nở đúng mùa. Còn Thị, thì từ mùa hạ đến giữa mùa thu mới sinh xong đứa con tinh thần về mùa hạ đó nha. Vì thế phải nói là Thị chậm hơn Rùa nhiều mới đúng. Qua trung thu rồi, Thị xin trình làng đứa con tinh thần MÙA HẠ TRONG TÔI của Thị đây. Kính mời mọi người ngó xem con Thị ra răng ha)

     Có lẽ trên dải đất hình chữ S này, miền Bắc thể hiện rõ nét nhất  bốn mùa: xuân, hạ, thu, đông. Mỗi mùa đều có một vẻ đẹp riêng. Dẫu các văn nhân, thi sĩ hay viết nhiều về mùa xuân và mùa thu. Tôi lại đặc biệt có ấn tượng với mùa hạ .

    Nhớ ngày còn bé, có lần, mẹ tôi nhìn hàng cây trong vườn nhà và nói: “Đúng là xuân sinh, hạ trưởng, thu thu, đông tàn. Nhìn vườn cây mùa hạ mát mắt thật”. Vốn hay hóng hớt và vặn vẹo, tôi hỏi thế là thế nào hả mẹ? Mẹ tôi giải thích đại thể là mùa xuân cây bắt đầu đâm chồi nảy lộc, mùa hạ các lộc đó đã lớn lên, đã trưởng thành, cành lá vươn dài, sum suê xanh tốt, mùa thu thì cây chững lại cứng cáp hơn nhưng lá dần dần chuyển sang màu vàng, đến mùa đông lá vàng rụng xuống, cứ thế cây cối tuần hoàn trong bốn mùa mà lớn lên con ạ. Ngày ấy, như một tiềm thức, tôi đã thốt lên: Con thích cây mùa hạ vì nó sum suê và rợp mát. Mẹ tôi chỉ cười. Dù trước kia hay bây giờ, lúc nào tôi cũng thấy về mùa hạ cây cối thật căng trào nhựa sống, vạm vỡ và cường tráng như một chàng lực sĩ. Những lúc đi trong nắng hè gặp con đường rợp bóng cây, thoảng nhẹ vài con gió thổi, cành lá rì rào như những khúc tâm tình dịu ngọt; lúc đó dưới ánh nhìn của tôi, hàng cây giống như người thiếu nữ đẹp dịu dàng mà tinh tế làm mát hồn người giữa oi nóng ngày hè, hoặc giống như người mẹ hiền dang cánh tay dài quạt mát cho cả một đàn con. Thế rồi, từ niềm yêu thích cây xanh trong mùa hạ, tôi thích mùa hạ tự lúc nào không hay. Tôi thích mùa hạ vì khi đó, chúng tôi được nghỉ hè. Tha hồ mà đánh chuyền đánh chắt. Tha hồ mà tắm suối, tắm sông , ngụp lặn cho thỏa thích. Bấy giờ, cảnh trí còn hoang sơ. Cứ mỗi trận mưa mùa hạ là lũ suối ào về. Con suối vốn ngày thường nhỏ bé, hiền lành và trong veo. Thế mà chỉ cần một trận mưa rào thôi, là nước từ tận đẩu tận đâu hồng hộc đổ về khiến dòng suối rộng ra mênh mông giống như sông. Nước suối ngầu ngầu đục và cuốn theo đủ thứ lá cây, ngọn cỏ, thậm chí cả những khúc gỗ nữa vào trong dòng chảy của nó. Tôi chẳng sợ mà vẫn mê mải ngắm nhìn trong yêu thích đến mê ly. Nhiều lần chúng tôi còn lợi dụng lúc bố mẹ vắng nhà rủ nhau bơi qua suối lũ đầy hứng thú ấy chứ. Chúng tôi ngược lên trên đoạn muốn sang một chút rồi thả người theo dòng nước từ từ xuôi xuống và bơi sang đúng bến . May phúc là lần nào cũng trót lọt. Giờ nghĩ lại mà thấy rợn người, nhỡ ra một khúc gỗ trôi theo lũ mà va vào đầu thì coi như xong đời đấy! Sau khi lũ suối rút đi, hai bên bờ suối coi như được bồi đắp phù sa. Chúng tôi lại rủ nhau đi đào măng. Những bụi tre mọc bên suối mới hôm nào còn khô khang khảng, xác xơ giờ như được phù phép, lá tre xanh mềm mại và bên gốc những mầm măng đội đất sa nhú lên đầy sức sống. Chúng tôi gạt lá mục, bới đất đào xuống lấy tận củ. Những cây măng to bự, vỏ nâu, ruột trắng nõn trông ngon vô cùng. Lần nào, hai chị chị em tôi cũng khoác về một bị nặng. Mẹ thái miếng ra, luộc lên rồi phơi khô đến tết nấu với móng giò hoặc xương lợn thì cứ gọi là ngon quắt lưỡi. Trên gác bếp nhà tôi, treo từng bọc lớn bọc nhỏ măng khô để ăn dần và mang về quê cũ dưới xuôi biếu họ hàng nữa chứ. Đúng mùa măng thì tha hồ ăn măng tươi luộc , muối chua hay xào tỏi còn măng ninh xương thì chỉ hôm nào có giỗ hoặc có khách mới được ăn.

     Nhiều người cứ than rằng, mùa hạ nắng lửa, mưa dầu mệt lắm. Nhưng tôi lại yêu luôn cả cái nắng và cái mưa trong mùa hạ mới kì nha. Tôi thích đất trời mùa hạ khi lập cơn mưa vì nó kì vĩ tráng lệ và vần vũ hùng dũng như một trận chiến oanh liệt đầy hào khí. Cái này có lẽ tôi có cái nhìn giống thơ Trần Đăng Khoa hồi bé “ Ông trời mặc áo giáp đen/ Ra trận/ Muôn nghìn cây mía múa gươm/ Kiến hành quân đầy đường/ Lá khô/ Gió cuốn/ Bụi bay cuồn cuộn…Sấm ghé xuống sân khanh khách cười…”Thế rồi đến lúc đổ mưa, cái mưa mùa hạ cũng thật diệu kì. Nó ào ào, dào dạt. mạnh mẽ xối nước xuống trần gian cho đồng ruộng no nước, cây cối thỏa thuê, người người mát mẻ rồi lại nhanh chóng tạnh luôn chứ không lây rây như mưa xuân, không dầm dề não nuột giống mưa thu. Khi tạnh mưa, đất trời quang quẻ, thanh sạch và trong lành đến ngây thơ. Không yêu sao được những trận mưa mùa hạ như vầy?! Còn cái nắng mùa hạ, tuy có gắt gao và nhiều lúc oi nồng khiến người lao động đầm đìa mồ hôi và mệt mỏi rã rời thật đấy. Nhưng thuở trẻ nít, bọn tôi có hãi gì cái nắng ấy. Chúng tôi len lén trốn bố mẹ ra khỏi nhà tìm nhựa mít dính chuồn chuồn. Những chú chuồn chuồn ông to kệu hoa văn vàng đen đẹp mê ly. Rồi những chú chuồn chuồn ớt đỏ chót cũng khó lòng thoát khỏi tay bọn trẻ chúng tôi. Chúng tôi mang về thi nhau xem ai được nhiều hơn rồi nâng niu ngắm nghía, chán chê lại thả ra cho chúng về nơi của chúng chứ không làm hại bất kì chú chuồn chuồn nào. Lớn hơn chút nữa thì những ngày nắng to, nước ruộng nóng rẫy lên làm “Chết cả cá cờ/ Cua ngoi lên bờ” chúng tôi lại rủ nhau đi bắt cua bò cá ngáp. Rìa bờ cỏ hoặc trên những ngọn lúa, chúng tôi tha hồ tóm những chú cua trốn nắng, còn trong các hang cua thì những chú cá cờ, cá riếc chui vào, bị chúng tôi vốc ra từng nắm . Khi đã đầy giỏ, chúng tôi hí hửng mang về. Có khi tham lam còn bắt thêm để dắt cua vào cạp quần đến xệ ra ấy chứ. Tối đến lại tha hồ ăn canh cua, cá kho, ngon phải biết!

    Không chỉ có mưa nắng nồng nàn, cây xanh rợp bóng, mùa hạ còn hút hồn tôi bởi những loài hoa. Đầu mùa hạ là hoa gạo thắp lửa bên đường , tiếp theo là hoa phượng đỏ rực sân trường, là bằng lăng hồng tươi nơi góc phố và hoa sen vừa thanh tao vừa ngan ngát trong đầm. Còn những trái ngọt trĩu cành của mùa hè thì khỏi phải bàn, vừa đa dạng phong phú vừa thơm ngon đến đê mê. Nhớ thuở chăn trâu cắt cỏ, mùa hạ, chúng tôi hay ăn quả me rừng, dẫu chua chua chan chát lúc ban đầu nhưng sau đó thì ngọt mát rất sâu nơi cuống họng giúp giải khát trong cái nắng hè thật tuyệt vời. Rồi chúng tôi còn chui tít vào rừng tìm quả tầu tấu vàng ươm, long lanh như những quả duối dưới xuôi nhưng ngọt lịm rất thú vị; lại còn những quả lạc tiên vàng đậm được bọc trong chiếc lồng lưới đẹp như xiêm áo cô tiên mới thơm ngon làm sao! Trong vườn nhà ngày đó thì bạt ngàn dứa, mít, quéo, ổi, nhãn… mỗi loài một vị riêng nhưng ấn tượng chung là vừa rất ngọt ngon vừa thơm ngạt ngào.

    Tất cả hương vị, sắc màu, và kỉ niệm đẹp về mùa hạ của một thời cứ nồng nàn mãi trong tôi để giờ đây, đã vào tuổi xưa nay hiếm, tôi vẫn yêu mùa hạ đến vô cùng!

Sao Đỏ 2-10-2023

Song Thu

CHIỀU CHƠI VƠI

Thiên hạ chơi thơ cũng thật công phu. Hết thủ nhất thanh tiệt hậu, khoán thủ thi, thơ toàn tê (t), thơ độc vận, thơ toàn thanh trắc rồi lại toàn thanh bằng và còn bao nhiêu thứ nữa, không sao kể ra cho hết được. Tôi văn dốt võ dát chỉ xem thôi cũng thấy chóng hết cả mặt mày. Ấy thế mà chiều nay, chàng đi vắng, một mình ngồi nhà bỗng thấy chông chênh lạ thường. Thế là táy máy bắt chước thiên hạ, ghép luôn một bài văn vần toàn thanh bằng. Đọc lên thấy cũng có vẻ xuôi tai ra trò. Vội trưng nó lên facebook cho bõ công chắp chắp ghép ghép của mình. Mong mọi người đọc đừng cười

Anh ơi hồn em đang chơi vơi
Nằm nghe thơ anh trong mưa rơi
Lòng buồn chân tay luôn buông lơi
Mong sao cùng ai đi vui chơi
Cho chiều chìm vô cơn mê tơi
Cho đời an nhiên trong muôn nơi
Không còn mênh mang buồn tàn hơi
Hồng lên màu son trên làn môi

Song Thu

8/7/2023

KHÓA 23 KHOA NGỮ VĂN TRƯỜNG Đ H S P CỦA CHÚNG TÔI

      Các bạn khóa khác thường nói với chúng tôi:” Thầy cô nào cũng ca ngợi khóa 23 của các anh các chị. Có thầy còn bảo đó là Khóa vàng của trường ta”. Rồi các bạn lại nói thêm: “ Chắc hồi đó các anh chị học giỏi và đa tài lắm nhỉ”? Biết trả lời sao đây? Chỉ biết rằng, chúng tôi, những sinh viên K23 ( 1973-1977), Khoa Ngữ Văn, trường Đại học sư phạm Hà Nội rất tự hào về khóa mình và thường bảo nhau “ Khóa chúng mình là một khóa đặc biệt trên nhiều lĩnh vực”.

     Nếu các khóa trước, khi mới vào có nhiều bạn nam nhưng dần dần họ nhập ngũ gần hết để nhớ để thương cho bao nữ sinh với mối tình đầu đẹp như mơ. Thì đến khóa chúng tôi, khi mới vào chỉ có mấy anh nam là cán bộ đi học và vài ba bạn nam hoặc là thấp bé nhẹ cân hoặc là gia đình đã có nhiều anh chị tham gia chiến trường rồi. Chủ đạo trong các lớp là những nữ nhi chân yếu tay mềm.Tuy vậy, chúng tôi vẫn học tập, lao động, văn nghệ rất xuất sắc. Thế rồi sau giải phóng miền Nam, một số lượng khá lớn các chiến binh từ khóa trước, chiến thắng giặc Mỹ trở về bổ sung vào các lớp. Sự kiện ấy đã thổi vào khóa chúng tôi một luồng sinh khí mới, rạo rực tươi vui đến thiết tha. Lúc ấy, bọn nữ nhắng chúng tôi truyền nhau câu hát: “ Không cho chúng nó thoát, chúng bay vào sẽ không có đường ra” rồi nháy mắt cười tinh nghịch. Và một chiến dịch yêu lính chiến về trường nổ ra mới rầm rộ làm sao. Nhiều cặp nên duyên chồng vợ từ đó.

     Điều đặc biệt nữa (có lẽ) là chỉ duy nhất khóa chúng tôi lúc thi đầu vào có bạn (Trần Hòa Bình) được các thầy cô chấm cho 10,5 điểm Văn. Cũng có thể chỉ riêng khóa chúng tôi khi tốt nghiệp có đến 8 thủ khoa:Phạm Trung Trực, Lê Thị Bình, Hoàng Văn Cần, Hà Bình Trị, Nguyễn Văn Hóa, Phùng Ngọc Kiếm, Bạch Văn Hợp, Trần Thị Trâm, Nguyễn Thu Minh.

     Khóa chúng tôi có một số lượng không nhỏ các bạn, khi ra trường đã vào Nam nhận nhiệm vụ. Theo số liệu chưa đầy đủ, không dưới 100 giáo sinh khoá chúng tôi, được phân công công tác vào miền Nam. Bạn Đinh Thiên Hương viết ở trang K23 Khoa Ngữ Văn Đại học sư phạm: “ Đây là cuộc “hành binh…Nam tiến” vô tiền khoáng hậu, “ta đi theo ánh lửa từ trái tim mình”, tất cả vì sự nghiệp giáo dục thống nhất non sông. Chúng ta đi bằng một chuyến tầu ánh sáng văn hoá - ánh sáng Văn khoa ĐHSP1. Những người đi năm ấy, chủ yếu vào nhận công tác đào tạo đội ngũ giáo viên ngữ văn ở các trường : Trung cấp sư phạm, Sư phạm cấp 2-Cao đẳng sư phạm, Đại học sư phạm ; dạy ở các Trường Bồi dưỡng giáo viên ; dạy ở các trường Bổ túc công nông (là hình thức tạo nguồn cán bộ, lựa chọn từ đội ngũ cán bộ sau kháng chiến để ươm hạt giống đỏ cho Đảng và Nhà nước - đúng như chỉ dẫn và mong ước mà Bác Hồ đã viết trong Di chúc). Tức là chúng ta đã cống hiến tri thức, tâm huyết trong những “cỗ máy cái” và các trung tâm đào tạo cán bộ vừa “hồng” vừa “chuyên”. Buổi đầu làm công việc này, dù cơ sở vật chất tốt hay ở những nơi khó khăn “nước lã mà vã nên hồ”, thì anh chi em chúng ta cũng phải gồng mình, nỗ lực….Rất nhiều người trong chúng ta nhờ thế mà trưởng thành vượt bậc suốt từ ngày ấy đến bây giờ. Ai cũng có nhiều cống hiến và sáng tạo.”*

     Một số người trong Khóa chúng tôi được giữ lại trường làm công tác giảng dạy, nghiên cứu cũng đều làm tốt nhất công việc của mình, các anh chị đều trở thành PGS, TS, thành Trưởng các bộ môn mà mình đảm nhiêm như anh Phùng Ngọc Kiếm, Lê Lưu Oanh, Nguyễn Thị Lương…

     Khóa chúng tôi, có nhiều người làm cán bộ quản lý các cấp rất xuất sắc như: Nguyễn Chí Bền, Hà Bình Trị, Bùi Mạnh Nhị, Đào Thị Khương,Nguyễn Trung Trực, Nguyễn Đình Thu,Nguyễn Đức Khảm, Vũ Xuân Quang, Bùi Thị Ngọc Dung…Lại có những người dù đã vào tuổi 70 rồi vẫn làm cán bộ quản lý các trường THPT tư thục bằng năng lượng tích cực dồi dào và tinh thần nhiệt huyết cao như chị Nguyễn Thị Dung, Trần Thị Tâm

     Khóa chúng tôi có 5 Nhà giáo ưu tú:

1.GS-TS Nguyễn Chí Bền, nguyên Viện trưởng Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam ; nguyên Ủy viên Hội đồng lý luận Trung ương , nguyên Ủy viên Hội đồng di sản văn hóa quốc gia nhiệm kỳ 1,2,3

2. PGS - TSKH Bùi Mạnh Nhị -nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm TP HCM, nguyên Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ Bộ Giáo dục và Đào tạo, nguyên Chánh Văn phòng Hội đồng Giáo sư Nhà nước

3. PGS-TS Lê Lưu Oanh - Giảng viên Lý luận văn học, nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Lý luận văn học, Khoa Ngữ văn ĐHSPHN

4. Nguyễn Đức Khảm - nguyên Hiệu trưởng Trường CĐSP Quảng Ninh

5. Vũ Xuân Quang- nguyên Hiệu trưởng THPT Chuyên Biên Hòa - Hà Nam

     Đặc biêt khóa 23 có khá nhiều Nhà văn, Nhà thơ, Nhà phê bình nghiên cứu văn học nổi danh, lưu lại những tác phẩm để đời như: PGS - TSKH Bùi Mạnh Nhị, PGS - TSTrần Thị Trâm, Nguyễn Thị Mai, Vũ Bình Lục, Trần Hòa Bình, Nguyễn Thị Bắc…. PGS, TS KH Bùi Mạnh Nhị - một nhà khoa học nghiêm cẩn với nhiều đóng góp cho ngành giáo dục và ngành Folklore học đã cho ra đời một khối lượng công trình nghiên cứu khá lớn. Trong đó có những công trình đặt dấu mốc quan trọng trong lịch sử nghiên cứu của nền văn học dân gian nước nhà như: “Sen tháp Mười – ca dao miền Nam về Chủ tịch Hồ Chí Minh” (Bùi Mạnh Nhị, NXB TPHCM, 1980), “Phân tích tác phẩm văn học dân gian trong nhà trường” (Bùi Mạnh Nhị Sở giáo dục tỉnh An Giang xuất bản, 1988), “Ca dao dân ca Nam Bộ” ( Bùi Mạnh Nhị, Bảo Định Giang, Nguyễn Tấn Phát, Trần Tấn Vĩnh , NXB. TPHCM, 1984) , “Truyện cười dân gian Nam Bộ” (Bùi Mạnh Nhị, Nguyễn Tấn Phát, Trần Vĩnh, NXB TPHCM. 1988), “Văn học dân gian những công trình nghiên cứu”, Bùi Mạnh Nhị chủ biên (NXB GD, 1999), “Văn học dân gian những tác phẩm chọn lọc”- Bùi Mạnh Nhị chủ biên (NXB GD, 1999). Ngoài ra, anh còn tham gia biên soạn bộ sách giáo khoa Ngữ Văn lớp 6, lớp 10 và một số bài viết của anh được đưa vào SGK Tiếng Việt lớp 3, Ngữ Văn lớp 6 tập 1, tập 2. Nói như PGSTS Trần Thị Trâm thì Bùi Mạnh Nhị luôn “vượt lên trên chính mình, để trở thành một nhà quản lý giỏi giang, tâm huyết, nhân hậu, một trí thức tinh hoa - một gương mặt tiêu biểu cho thế hệ trí thức Việt Nam sau 1975”*,Mới đây, Bùi Mạnh Nhị lại cho ra đời một tác phẩm đóng dấu vào thời gian : TRANG SÁCH TRANG ĐỜI. Cuốn sách được GS, TS Nguyễn Chí Bền và PGS, TS Trần Thị Trâm tâm đắc giới thiệu cùng bạn đọc gần xa. Rất tiếc là Bùi Mạnh Nhị vừa rời cõi tạm để về miền mây trắng. Nhưng chúng ta tin rằng các tác phẩm của anh sẽ còn sống mãi với thời gian và hình ảnh anh, một người thầy tâm huyết, một Nhà khoa học nghiêm cẩn sẽ còn mãi trong lòng bầu bạn, trong lòng nhiều thế hệ học trò và những người biết anh. Tôi nhớ tới một câu thơ của anh đã được phổ nhạc: “ Một vầng trăng không úa giữa Ngân Hà đang trôi”

     PGS TS Trần Thị Trâm, một tài nữ của K23 chúng tôi. Chị vừa có giọng hát trong trẻo, truyền cảm, vừa khá am hiểu về âm nhạc. Những bài giới thiệu của chị về các nhạc sĩ : Hoàng Vân, Trần Tiến, Phó Đức Phương khiến ta đọc mãi vẫn thích. Chị còn là một trong những người tổ chức và kết nối sự hội tụ của khóa. Chị không chỉ là một Nhà giáo được nhiều thế hệ sinh viên của Học viện Báo chí tuyên truyền ngưỡng mộ mà còn là một nữ văn sĩ có sức đọc và sức viết thật đáng nể. Chị đã xuất bản đến 10 đầu sách mà cuốn nào cũng rất giá trị như: Văn học và báo chí từ một góc nhìn (Tiểu luận Phê bình, NXB Thanh niên Hà Nội, 2003); Hoàng Ngọc Phách, Người đổi mới tiểu thuyết, ( Chuyên khảo, NXB Thanh niên Hà Nội 2003);Từ nguồn cội văn chương( Tiểu luận Phê bình, NXB Văn hóa Thông tin, Hà Nội, 2006); Phát huy ưu thế văn học trong sáng tạo tác phẩm báo chí ( Chủ biên, NXB Văn hóa Thông tin Hà Nội, 2008); Giáo trình Văn học dân gian Việt Nam, NXB Đại học Sư phạm Hà Nội, 2008, lần 1, 2010 lần 2); Văn học dân gian trong xã hội hiện đại( Chuyên luận, sưu tầm, tuyển chọn, NXB Văn học, Hà Nội, 2012); Tiểu luận, Phê bình, (NXB, Hà Nội,2014);Giáo trình Văn học Việt Nam ( Chủ biên, NXB Giáo dục Hà Nội,2017); Tài hoa Việt từ một điểm nhìn( Tiểu luận Phê bình, NXBVăn học Hà Nội, 2021); Văn học dân gian Việt Nam sau 1986 ( Chuyên luận, sưu tầm, tuyển chọn, NXB Văn học Hà Nội, 2022). Trong đó, nhiều cuốn sách rất công phu và độc đáo sẽ trường tồn mãi mãi với thời gian và trong lòng người đọc . Trần Thị Trâm có cách viết rất chi tiết, cụ thể mà lại rất bao quát, khái quát; vừa minh triết chặt chẽ lại vừa tung tẩy phóng khoáng ;rất tinh tế và cũng rất sâu sắc nên thật sự có sức lôi cuốn người đọc . Tôi thường nói với chị, mình tìm thấy bốn Nhà trong mỗi bài viết của Trâm: Nhà văn, Nhà giáo, Nhà báo, Nhà nghiên cứu.

     Nhà thơ Nguyễn Thị Mai, người phụ nữ xinh đẹp tài hoa đã cho ra đời hàng chục tập thơ thật giá trị. Chị đoạt giải nhất về thơ ngay từ những năm 90 của thế kỉ trước. Nhiều bài thơ của chị được những cây bút chuyên nghiệp và không chuyên viết lời bình thật hay và nhiều bạn đã thuộc nằm lòng từ khi nó mới ra mắt độc giả như: Nhà không có bố, Nhà quê, Bàn tay em, qua hàng trầu nhớ mẹ, lục bát anh và em…Tôi biết nhiều bạn còn cắt những bài thơ của chị đăng báo từ năm 1992 và giữ đến tận bây giờ. Có những bạn còn viết trên facebook rằng: “Tập nào, thơ chị cũng dịu dàng dung dị và đằm thắm đóng dấu thương hiệu Nguyễn Thị Mai” Bản thân tôi cũng rất mê thơ của Mai, nhiều câu thơ tôi chỉ đọc một lần là nhớ mãi: ““Em thì tất tưởi mưu sinh/ Nuôi con bến thực nuôi mình bến mơ” “ Nhà quê còn chút mẹ già/ Đêm đêm thao thức, canh gà ho khan”…;

     Một Nhà thơ nam của Khóa chúng tôi cũng rất đặc biệt. Anh không chỉ nổi danh trong toàn Khóa với điểm thi văn đầu vào, 10,5/ 10 mà còn nổi tiếng trong toàn quốc với nhiều thi phẩm độc đáo, đặc biệt nhất là bài thơ :” Thêm một”. Đó chính là chàng trai xứ Đoài, Trần Hòa Bình, với nụ cười thân thiện, tấm lòng rộng mở, phong cách sống phóng khoáng, lãng tử mà vẫn rất thân thiện gần gũi nên được nhiều người quý mến. Rất tiếc là anh ra đi quá sớm nên chưa có điều kiện để xuất bản những tác phẩm của mình. Phải đến giỗ đầu của anh, người thân và bạn bè mới chung tay xuất bản cho anh hai tập sách: Tập thơ RU HOA SEN, NXB HỘI NHÀ VĂN 2009 TUYỂN TẬP TÁC PHẨM, NXB HNV, 2009( KHỔ 16x26, day 878 trang)

     Nguyễn Thị Bắc quê gốc ở Việt Yên , Bắc Giang lại đặc biệt có duyên với vùng Văn hóa Kinh Bắc. Những tác phẩm của chị như : Thơ Hoàng Cầm với Văn Hóa Kinh Bắc, NXB Hội Nhà văn 2008; 36 búp nụ không hoa, NXB Hội Nhà văn 2010;Văn hóa Kinh Bắc qua hình ảnh cổng làng, NXB Hội Nhà Văn, 2017; Khoảnh khắc đam mê, NXB Hội Nhà Văn 2020. Đặc biệt hai cuốn sách LỄ HỘI VĂN HÓA LÀNG THỔ HÀ, NXB Hội Nhà Văn 2022 và tác phẩm: NHỚ NGƯỜI CẦM LÁ DIÊU BÔNG NXB Văn học, 2023 vừa ra mắt đã có nhiều người đặt mua. Có nơi mua tới 600 cuốn. Trong tình hình văn hóa đọc như hiện nay thì đó quả là một hiện tượng đấy nha. Chị được cố thi sĩ Hoàng Cầm gọi là “ người gái ngoan của Kinh Bắc”. Những người dân làng Thổ Hà của Kinh Bắc cũng rất quý yêu Nguyễn Thị Bắc, coi chị như người con ruột thịt của quê hương. Cho đến bây giờ mỗi lần chị về nơi đó nhiều người vẫn vồn vã : cô Bắc ơi… về với dân làng Thổ Hà đi thôi…Tôi có cảm giác người dân Kinh Bắc ngày nay quý mến Nguyễn Thị Bắc như lính Trường Sơn những năm xưa yêu quý Nhà thơ Phạm Tiến Duật vậy. Nguyễn Thị Bắc còn rất có duyên với các giải thưởng. Chị đạt nhiều giải thưởng : “Tác phẩm tiêu biểu hoặc xuất sắc trong các cuộc thi của Tạp chí Sông Thương, ; giải thưởng của Bộ VH TT & DL; giải thưởng của Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam. Nói như PGS, TS Trần Thị Trâm thì Nhà văn Nguyễn Thị Bắc là “ người sát giải”

     Vũ Bình Lục, “vốn là một sỹ quan đặc công, chiến đấu ở chiến trường khu V gian khổ và ác liệt nhất, là thương binh thời chống Mỹ, di chứng còn nguyên nơi hộp sọ nhức nhối đau, khi trái gió trở trời, lại xuất thân từ thầy giáo Ngữ Văn cấp 3, từng vào Nam ra Bắc, từng làm cán bộ quản lý giáo dục… nhưng anh vẫn có nghị lực và cường độ làm việc phi thường, để có được một kho tàng trước tác đồ sộ của một nhà thơ, nhà văn-nhà nghiên cứu phê bình, khiến thiên hạ phải nể phục cả về lượng và chất !” Anh đã cho ra đời nhiều nghìn trang sách dịch thơ, nghiên cứu, chú giải rất chi tiết và có giá trị về thơ văn chữ Hán Việt Nam thời trung đại. Mới đây, anh lại cho ra đời hai quyển : Giải mã kho báu văn chương ( Thơ chữ Hán Việt Nam thế kỷ XV – nửa đầu thế kỉ XIX, dày tới 1600 trang do NXB Hội Nhà Văn ấn hành) và tác phẩm : Giải mã thơ chữ Hán Lê Quý Đôn (NXB Hội Nhà Văn ). Những tác phẩm kiểu này thường kén độc giả. Tuy nhiên với cách lý giải cụ thể, lối viết dung dị, Vũ Bình Lục đã khiến nhiều độc giả say mê và tâm đắc. Một số người viết lời giới thiệu và bình phẩm đều đánh giá rất cao. Anh Đinh Thiên Hương, khi giới thiệu về cuốn :” Giải mã kho báu văn chương… của Vũ Bình Lục đã khẳng định: “Ở công trình nào, tác giả cũng thể hiện sự uyên bác, cẩn trọng và tài hoa, vừa tiếp thu công lao, tinh hoa của người đi trước, vừa vươn tầm mở lối, để lại những dấu ấn riêng cho muôn mai, mà bụi thời gian không thể phai mờ.” Không chỉ khảo cứu và dịch thơ cổ, Vũ Bình Lục còn sáng tác rất nhiều bài thơ có chất lượng. Anh quả là người toàn tâm toàn ý và tận lực với văn chương mới có thể xuất bản được nhiều cuốn sách đồ sộ đến như vậy!

     Anh Phạm Việt Long trong khóa chúng tôi lại là một người đặc biệt kiểu khác. Anh không phải Hội viên Hội Nhà văn, Nhà thơ chi hết. Anh cũng chẳng viết nhiều và càng không ra sách chi cả. Chỉ một số bài bình văn và mấy bài điếu thôi nhưng anh lại rất nổi tiếng. Có thể nói tất cả những ai đã đọc những áng văn ấy của anh đều nghĩ anh là một Nhà văn gạo cội. Những tác phẩm như: Điếu Hà Tây tỉnh, Điếu Võ Đại tướng quân, Điếu Các anh hùng chiến sĩ Việt Nam, Điếu các Anh hùng, liệt sĩ Khoa văn ĐHSP ,Điếu cụ rùa hồ Gươm, Chúc văn tế Tổ Hùng Vương của anh đều rất xuất sắc. Nó không chỉ chạm khắc vào lòng người mà sẽ sống mãi với thời gian bất tận. Nhiều bạn đọc đã trầm trồ thán phục. Đây là comens của anh Nguyễn Quang Dũng: “Chúc văn nhân ngày giỗ tổ. Điếu văn nhân ngày giỗ Tỉnh, những áng thiên cổ hùng văn này khiến người trong thiên hạ biết nhiều đến Thầy. Thật muôn phần kính phục!” Nguyễn Minh Tranh lại viết về Chúc văn tế Tổ Hùng Vương như sau: “ Lời văn thống thiết lại hùng oanh, thật là áng thiên cổ hùng văn! Con xin bái phục Thầy!” Bạn VanAnh Uong đã trực tiếp so sánh những tác phẩm của anh với Cáo Bình Ngô của Nguyễn Trãi và khẳng định chắc nịch rằng: “Muội đã đọc bài Điếu Hà tây tỉnh, và bây giờ là bản Chúc văn tế Tổ Hùng vương. Xuất sắc ! Toàn những áng thiên cổ hùng văn, ngang tầm với ngọn bút tài hoa của cụ Nguyễn Trãi. Xin chúc mừng huynh ạ.” Bản thân người viết bài này cũng thích mê ly những bài văn tế của anh. Tôi thấy chất truyền thống và chất hiện đại kết hợp hài hòa, nhuần nhuyễn, tự nhiên trong từng áng văn đó, khiến cho mỗi tác phẩm anh viết vừa cổ kính vừa gần gũi; rất hào sảng mà cũng rất bi ai; rất giàu kiến thức về lịch sử, văn học và cũng dạt dào nhiều cung bậc tình cảm. Cứ thế từng áng văn cuốn hút ta đi theo những cảm xúc của tác giả. Với tôi, anh là cây bút viết văn tế độc đáo và xuất sắc nhất thời nay.

     Nhiều người trong Khóa 23 của chúng tôi, dù không là hội viên Hội Nhà văn vẫn sáng tác rất sung sức và có nhiều tác phẩm giá trị được đông đảo bạn đọc yêu thích, ngưỡng mộ như: Đinh Thiên Hương, Vũ Quốc Long, Hồ Thị Bình…Đinh Thiên Hương là người vô cùng tâm huyết với nghề dạy học. Anh luôn tìm ra cách giảng dạy thật sự lôi cuốn với học sinh. Không chỉ giảng dạy kiến thức chuyên môn, anh còn kết hợp giáo dục học sinh bằng những câu nói giản dị mà sâu sắc. Vì thế cho đến ngày nay, khi anh đã nghỉ hưu lâu rồi thì các em vẫn đưa lên facebook “ Ngàn lẻ một câu nói của thầy Hương mà chúng con còn nhớ mãi”. Đinh Thiên Hương còn có hàng trăm bài giảng văn, bình thơ, phê bình nghiên cứu đăng trên các báo và tạp chí uy tín trong toàn quốc.

     Khóa chúng tôi lại có những người chuyển hẳn sang công việc khác nhưng vẫn rất thành công như: Nguyễn Thị Tiến, Nguyễn Xuân Hiên… Nguyễn Thị Tiến, một phụ nữ chân yếu tay mềm, xinh đẹp như diễn viên Trà Giang, một cô giáo đang dạy văn ở trường Cao Đẳng sư Phạm Đà Lạt đã chuyển sang làm người lính rồi lăn lộn bao năm ở đất Lào, cùng đồng đội tìm hài cốt liệt sĩ, tìm tòi các kỉ vật của Liệt sĩ để từ đó tìm ra địa chỉ, tên tuổi cho các anh, đưa các anh trở về với gia đình quê hương thỏa lòng mong ước của những người mẹ già, người vợ hiền son sắt thủy chung. Chị đã ba lần được lên chương trình NGƯỜI ĐƯƠNG THỜI, khiến bao người xem chương trình rơi lệ vì cảm phục tinh thần, ý chí, nghị lực và nhất là tấm lòng của chị với vong linh các liệt sĩ cũng như thân nhân của các anh. Chị đã xuất bản một tập sách ( Chuyện kể của người đi tìm hài cốt liệt sĩ do Nhà xuất bản Văn học ấn hành, )khiến ai đọc cũng không cầm được nước mắt. Kể cả giờ đây, khi chị đưa lên trang K23 Khoa Ngữ Văn một chi tiết về gia tài của chị: “Gia tài nghỉ hưu của tôi lưu giữ 5.000 bức thư đồng bào nhờ tìm liệt sỹ, 5.000 giấy báo tử liệt sỹ hi sinh mất tin tức phần mộ.

Hàng trăm lá thư cuối cùng của liệt sỹ...

Bao nhiêu thư bấy nhiêu tâm trạng đau đáu nỗi niềm.

Trong đó biết bao liệt sỹ Hải quân hi sinh bảo vệ biển đảo...

Ta còn nợ các linh hồn liệt sỹ nhiều lắm” cũng thật sự làm ta thêm xúc động, nể phục và yêu quý chị hơn

     Nguyễn Xuân Hiên, đã chuyển từ giáo viên Cao đẳng Hà Tây sang làm kinh doanh. Anh luôn trăn trở tìm cách làm việc chính đáng để trở thành doanh nhân thành đạt mà vẫn giữ một phong cách sống rất giản dị, gần gũi, sâu nặng tình người và thấm đẫm chất nhân văn. Anh không chỉ tri ân các thầy cô mà còn tự nguyện đóng góp nhiều nhất có thể cho quê hương, xã hội và ưu ái thật nhiều với những người khó khăn, bệnh trọng. Anh là người có công lớn trong việc liên kết và tổ chức các dịp hội Khóa, hội lớp của chúng tôi. Cả Khóa chúng tôi yêu mến và tự hào về anh, một doanh nhân có tài và có tâm.

     Khóa chúng tôi còn có những người rất đa tài như Nguyễn Thị Quỳnh Liên, Lê Đức Cần, Song Bình, Phạm Thị Dừa…Quỳnh Liên vừa hát hay nổi tiếng, (từng đoạt huy chương vàng từ thời sinh viên với những ca khúc: “Em đứng giữa giảng đường hôm nay”, “ Bóng cây kơ nia”) vừa sáng tác nhạc tài hoa. Ngay từ lần đầu tiên phổ nhạc bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ của Hàn Mặc Tử , ca khúc ấy đã được phát trong chương trình những bài ca đi cùng năm tháng. Quỳnh Liên còn là nhiếp ảnh gia có hạng, những tác phẩm chị chụp về phong cảnh Việt Nam được tổ chức triễn lãm ảnh quốc tế đánh giá cao. Còn Lê Đức Cần dù đến nay đã sấp sỉ bảy mươi tuổi rồi mà giọng hát vẫn ngọt ngào du dương đến mê hồn. Phạm Thị Dừa, một cán bộ đoàn năng nổ nhiệt tình ngay từ khi còn là sinh viên, khi ra trường lại dạy trường chuyên, lớp chọn và có nhiều học sinh đoạt giải cao. Song Bình, một người có dáng cao óng ả, rất hợp với những tà áo dài Việt Nam nên nàng chụp ảnh mặc áo dài rất đẹp để tôn vinh vẻ đẹp của trang phục nước nha. Song Bình cũng là một MC rất có duyên. Nàng tham gia dẫn chương trình cho mọi cuộc hội khóa của chúng tôi và nhiều cuộc vui của các Hội khác nữa...

     Một điều đặc biệt nữa là khóa chúng tôi có rất nhiều người đẹp, vẻ đẹp tự nhiên, đằm thắm , dịu dàng duyên dáng từ thuở sinh viên đến giờ đã sấp sỉ 70 tuổi rồi vẫn rất đẹp như: Đinh Lan Phương, Phạm Thị Phương, Lê Thị Vân, Phạm Thị Phượng, Đặng Thị Ngân, Nguyễn Thị Tiến, Hoàng Bạch Liên, Vũ Thị Minh Hoàn, Nguyễn Thị Minh hà, Đoan Lê, Kim Chúc, Nguyễn Thị Mai, Thanh Hà…

Ngoài những người rất đặc biệt kể trên, có lẽ còn nhiều người đặc biệt khác nữa mà tôi chưa nắm bắt được. Nhưng tôi tin chắc rằng, phần đông các thành viên trong Khóa chúng tôi đều là thầy, cô giáo toàn tâm toàn ý với công việc của mình. Rất nhiều người đã trở thành giáo viên giỏi có học sinh đoạt giải cao trong kì thi học sinh giỏi các cấp. Nói như bạn Nguyễn Thị Bắc : “ Chúng tôi ai cũng cố gắng để trở thành phiên bản đẹp nhất của chính mình”. Còn tôi, tôi muốn nói rằng: Khóa chúng tôi, mỗi người một số phận khác nhau, với những công việc cụ thể khác nhau và ai cũng có những ưu nhược điểm của một con người. Nhưng chúng tôi luôn nhớ lời Giáo sư Lê Trí Viễn và Đặng Thanh Lê thường nói: “ Khóa các em ( 1973-1977) là một khóa hiếm hoi nhiều năm mới có được. Mong rằng sau khi ra trường các em hãy phát huy tốt nhất khả năng của mỗi người”.vì thế, mỗi chúng tôi đều cố gắng vươn lên để hoàn thiện chính mình, làm tốt nhất công việc và trách nhiệm của mình và chúng tôi có thể tự hào mà khẳng định:

KHÓA 23 CỦA CHÚNG TÔI

MỖI NGƯỜI LÀ MỘT CON NGƯỜI VIẾT HOA

Sao Đỏ 11-6-2023

Song Thu

Ghi chú: Tài liệu tham khảo để viết bài:

1, “Văn K23 yêu dấu của chúng tôi” của PGS, TS, Trần Thị Trâm, bài đăng trong 65 năm sư phạm Văn khoa

2, “ Chân dung Bùi Mạnh Nhị qua “Trang sách trang đời” của PGS,TS Trần Thị Trâm

3, “ Có mấy người tâm tài tận lực được như anh" của Đinh Thiên Hương

HOA VƯỜN NHÀ

Tròn xoe như trái bóng
Là hoa hồng tú cầu
Muôn cánh mềm mỏng mảnh
Cứ kết đoàn với nhau
Hoa ngọc nữ trắng phau
Ôm ấp bầu nhụy thắm
Hoa mướp vàng như nắng
Gọi bướm ong bay về
Này đây chị tường vi
Tươi màu môi thiếu nữ
Hoa giấy hồng bỡ ngỡ
Cho mùa hè mênh mang
Đăng tiêu như chùm đèn
Thắp ngàn tia lửa đỏ
Hoa móc buông buông xõa
Hệt cô gái tóc vàng
Hoa bóng nước khẽ khàng
Đung đưa theo làn gió
Hoa cau trắng như sữa
Cứ âm thầm tỏa hương
Rực rỡ hoa mẫu đơn
Như chiếc dù đỏ thắm
Hướng dương tươi màu nắng
Cười với ông mặt trời
Muôn hoa cùng khoe tươi
Trả ơn người vun xới
Lòng ta thêm thư thái
Mỗi lần ra chăm vườn

Song Thu

CHÙM THƠ NHỎ

Bài 1: ĐÃ TỪNG LO LẮNG ƯỚC AO

Luôn nhủ lòng chung thủy
Nhưng đời vốn vô thường
Nhiều khi chẳng như ý
Cho nỗi lòng sầu vương

Dẫu tha thiết yêu thương
Vẫn giận hờn vô lối
Vẫn bao lần bối rối
Không yên những đêm trường

Tình yêu cũng khôn lường
Biết đâu mà nói trước
Nên em chỉ ao ước
Trọn một đời Thương nhau...

Bài 2: TÌNH YÊU KHÔNG CÓ TUỔI

Khi bình minh mới ló
Hay nắng xế chiều tà
Hãy nắm tay em nha
Dẫu sóng to gió cả

Chẳng may em vấp ngã
Anh hãy nâng nhẹ nhàng
Vỗ về và an ủi
Cho cuộc đời xanh hơn

Trước muôn vàn cám dỗ
Xin anh đừng phôi pha
Em ốm đau giận dỗi
Anh cũng chớ nhạt nhòa

Tình yêu không có tuổi
Nên chẳng bao giờ già
Tám mươi hay mười tám
Cứ nồng nàn thiết tha

Song Thu

TỰ CẢM NGÀY CUỐI NĂM

Bóc đi tờ lịch cuối cùng
Bỗng dưng lại thấy trong lòng chơi vơi
Đời người như bóng câu trôi
Vừa sương sớm đã ngậm ngùi hoàng hôn
Qua bao đắng ngọt, vui buồn
Mưa tuôn nắng trải đã mòn tấm thân
Dặn lòng luôn sống nghĩa nhân
Chan hòa thương mến nơi gần, chốn xa
Cứ uống rượu, cứ ngắm hoa
Cứ thơ phú, cứ hát ca tưng bừng

31-12-2022
Song Thu

ANH BẠN VONG NIÊN

     Anh hơn tôi ngót hai chục tuổi lại là giáo viên cùng tổ chuyên môn với tôi trong một trường cấp 3 suốt mấy năm trời nên tôi coi anh là anh bạn vong niên quả không sai. Tuy nhiên tôi và anh chẳng hề thân thiết với nhau.

     Ngày đó, tôi chẳng thân thiết với bất kì người khác giới nào dẫu họ có đẹp trai, ga lăng hay tài hoa cỡ nào đi nữa huống hồ anh, một người vừa già vừa không đẹp. Là sau này tôi mới tự nhìn lại và thấy thế chứ hồi đó tôi tuyệt nhiên không quan tâm đến ai nên cũng chẳng để ý và bình giá xem ai xấu ai đẹp làm gì. Không phải tôi kiêu căng hay vô cảm đâu mà chỉ vì một lẽ thật giản đơn là tôi đã có người tình lý tưởng của tôi rồi. Tôi chết mê chết mệt chàng đến độ coi chàng là tất cả, không gì có thể so sánh nổi. Tôi có thể mất tất cả: gia đình, bầu bạn và nghề nghiệp cũng không có nghĩa lý gì nhưng nếu mất chàng thì chắc là tôi chết thật chứ chẳng chơi. Cố nhiên là chàng cũng yêu tôi như thế. Chúng tôi lại ở cách xa nhau gần 50km. Hễ có cơ hội là chàng lại đạp xe đến thăm tôi nhưng tôi vẫn thấy nhớ chàng đến se thắt ruột gan. Trừ những khi lên lớp, họp hành hay soạn bài còn lại bao nhiêu thời gian tôi đều viết thư hoặc ghi nhật kí về chàng. Chẳng thế mà chưa đầy hai năm trời xa cách, tôi đã ghi hàng mấy trăm trang nhật kí. Cho đến tận bây giờ, sau mấy chục năm trời chung sống chúng tôi vẫn gắn bó cùng nhau và chàng rất quý tập nhật kí đó nên giữ gìn cẩn thận lắm. Sở dĩ phải nói dài dòng như thế là vì tôi muốn khẳng định với mọi người rằng tôi và anh bạn vong niên kia không hề có chút thân mật nào. Vậy mà cho đến nay tôi vẫn nhớ tới anh, thuộc nằm lòng những câu thơ anh đọc thuở ấy và luôn mong một ngày nào đó sẽ gặp lại anh.

     Chắc mọi người sẽ nghĩ, tôi thuộc thơ của người ta thế chắc là thơ anh ta tán tỉnh tôi hay đọc riêng cho tôi. Xin thưa ngay là ngàn lần không phải thế. Tôi gặp anh ấy lúc anh đã có hai vợ và bốn con rồi. Còn sở dĩ tôi thuộc thơ anh ấy một phần vì tôi là kẻ nhanh thuộc thơ và rất lâu quên. Nhưng phần khác vì thơ anh toàn viết về những con người, những sự việc nơi chúng tôi công tác lại có chút hài hài hom hóm, rất vui và rất duyên nữa. Chẳng hạn như khi ăn cơm nhà bếp, chị Nhiều, cấp dưỡng nấu canh trai, vừa ăn anh vừa đọc luôn:

Ăn canh cứ thấy dai dai

Nghĩ ra mới biết có trai bà Nhiều

     Một lần khác, nhân việc cổng vào trường bị ngập, đi qua cứ phải sắn quần tới bẹn rồi vác xe trên vai mà lội bì bõm (ngày ấy hầu như chưa thầy cô nào có xe máy, chỉ toàn đi xe đạp thôi). Cánh con gái chúng tôi cứ gọi là cấm cung tại chỗ, đố có dám đi đâu. Các đấng mày râu cũng chỉ quanh quẩn trong trường chứ rất ngại ra ngoài. Chỉ khổ nhất là các em học sinh và các thầy cô ngoại trú. Anh cũng là một trong số những người ngoại trú đó. Khi vừa qua chỗ lội, gặp thầy hiệu trưởng và mấy thầy cô khác, anh nói vẻ gấp gáp: “Thầy cho tôi mượn chiếc bảng nhỏ”. Thầy hiệu trưởng ngỡ ngàng: “ Anh cần bảng làm gì” ? Anh nói ngay: Để tôi đề vào đó mấy câu:

Nếu ai muốn đến thăm trường

Xin mời tháo dép, cởi truồng vác xe. Mọi người ai cũng phì cười! Có lần, chị Sinh, người khá to béo phốp pháp, bị mệt nhờ anh coi hộ hai tiết làm văn. Lúc về, anh vừa ôm khệ nệ chồng vở làm bài của học sinh vừa nghê nga đọc :

Dạy hộ Sinh có một hôm

Khi về anh được một ôm đẫy đà, làm cho không chỉ mọi người mà ngay cả chị Sinh đang ốm cũng phải cười và mắng anh là ông nỡm. Còn anh thì mặt cứ tỉnh bơ vậy thôi.

     Dẫu tôi với anh chẳng hề thân thiết và tôi cũng chẳng nhờ anh dạy giúp tiết nào, thế mà anh cũng vẫn làm thơ trêu chọc tôi nữa kia đấy. Số là thế này: Hồi đó cả nước đều nghèo túng, thiếu thốn và nhà trường càng nghèo. Mấy chục giáo viên nam, nữ chỉ có hai phòng tắm mà cửa chỉ là tấm phên che tạm. Một hôm tôi đang tắm thì có cơn giông ập tới , tấm phên che đổ ập vào. Tôi bất ngờ hét toáng lên và vội vàng dựng nó lên. Anh đang rửa chân tay ở bờ ao gần đó thì phải. Khi tôi tắm xong, vừa bước ra, gặp anh, anh tưng tửng đọc luôn:

Nếu như cánh cửa đổ ra

Mình đang đứng đó biết là làm sao

Một là phải nhảy xuống ao

Hai là phải quyết xông vào một phen

Để mà dựng cánh cửa lên... Rồi anh cười cười mà nói với tôi rằng: "sau cụm từ (dựng cánh cửa lên) là dấu ba chấm đấy nhé; và khi đã dựng cửa lên tớ chả dại gì đứng ngoài đâu". Tôi còn trẻ nên xấu hổ lắm chẳng dám đùa chi mà chỉ lý nhí nói rằng : "nhưng cánh cửa đổ vào chứ có đổ ra đâu". Tưởng thế là thôi, ai ngờ đến sáng hôm sau anh lại làm một bài khác :

Tắm xong đang lúc thay quần

Nào ngờ gió giục mây vần đến nơi

Làm cho cửa đổ quần rơi

Thế là cả cái sự đời trơ ra. Và đọc luôn cả hai bài khoe với mọi người rồi còn thuật lại cả cái sự tình dẫn tới hai bài thơ đó nữa khiến tôi ngượng chín cả người mà chẳng biết thanh minh thanh nga làm sao nữa. Thế đã yên đâu, hồi đó ở nhà tập thể, tôi và một chị dạy toán ở phòng đầu, phòng thứ hai là anh và một giáo vên nữa, phòng thứ ba là của hai cô nữ khác… Anh vốn là dân ngoại trú, ít khi ở lại trường. Tối đó họp chi bộ hơi khuya, anh ngủ lại và sáng hôm sau cứ nhìn thấy ai trong số bốn người nữ chúng tôi ở cạnh phòng anh, anh đều nháy mắt và đọc:

Phòng nàng ở cạnh phòng tôi

Cách nhau một bức tường vôi mỏng tèo

Đêm nào tôi cũng muốn trèo

Nhưng sợ thiên hạ eo sèo lại thôi

Chém cha cái bức tường vôi. Thế thì có khổ cho bốn chị em chúng tôi không cơ chứ. Hồi đó còn ít tuổi nên tôi có cảm giác là bị xúc phạm và khá mất cảm tình với anh. Các chị khác lớn tuổi rồi nên họ chẳng ngại ngần gì mà không trêu lại anh. Tuy nhiên họ không trêu lại bằng thơ. Còn tôi thì cứ im thin thít. Thấy vậy anh càng hay trêu tôi. Có lần anh bảo: cô Thu ơi, tôi yêu đã nhiều lại lấy vợ hai lần rồi nhưng chưa ai yêu tôi như cô yêu chàng T. Nếu gặp ai yêu tôi như thế thì tôi sẽ bỏ lại tất cả để trao cuộc đời tôi cho nàng. Lần này thì tôi phản pháo ngay: "Tại anh có yêu ai hết lòng đâu mà anh đòi hỏi người ta đáp lại hết lòng? Gieo nhân nào gặt quả ấy mà anh". Có lẽ không chấp với trẻ con nên anh không nói gì cả và từ đó cũng ít trêu tôi hơn.

     Không chỉ làm thơ trêu chọc mọi người, anh còn làm thơ tự trào chính bản thân mình nữa. Ngày ấy thiếu thốn lắm nên các anh chị có gia đình riêng rồi thường hay nhặt nhạnh các thứ lặt vặt của trường về cơi nới thêm cái bếp của gia đình mình hoặc đóng thêm chiếc giường, chiếc bàn hay cái tủ con chẳng hạn. Anh ở ngoại trú nên chẳng nhặt nhạnh những thứ đó bao giờ. Nhưng nhiều khi có giờ cả ngày nên phải ở lại trường ăn cơm trưa. Tiếc tiền, không muốn báo cơm nhà bếp anh thường mang gạo ở nhà với chút muối vừng hoặc miếng cá kho đi rồi tự nấu cơm ăn. Đã nấu ăn thì phải đun nhờ bếp than của trường. Thế là anh đọc thơ:

Người bảo ông tham, ông chăng tham

Tre ông không lấy bếp không làm

Nhà không bàn ghế không giường tủ

Ông chỉ đun nhờ mỗi tý than

Người bảo ông tham, quả có tham

Không tham sao gái cứ theo tràn

Lấy vợ hai lần mà chửa chán

Bốn con rồi còn tắt còn ngang

     Nghe xong mấy câu thơ tự trào này, quả thực là tôi có cảm tình với anh hơn, nói đúng ra là đỡ ghét anh hơn. Bởi khi đó tôi nghĩ anh chỉ cười cợt trêu đùa mọi người cho vui thôi chứ không có ác ý gì. Đến chính bản thân mình anh còn cười nhạo nữa kia mà. Vả lại qua những vần thơ tự trào này tôi thấy anh trung thực lắm ý. Bởi vì chuyện anh đã có hai vợ và bốn con thì ai cũng biết rồi. Nhưng chuyện anh "ngang tắt " thế nào thì ai mà biết được. Thế nhưng anh dám công khai thừa nhận đấy thôi. Ngày ấy, chuyện ngang tắt này bị coi là xấu lắm chứ chẳng nhẹ nhàng như bây giờ đâu.

     Sau này tôi không dạy ở trường đó nữa, nghe người ta kể lại rằng: Anh đã có thêm một cậu con trai nữa là 5 con trai của hai đời vợ đầu, rồi lại bỏ vợ và lấy chị cấp dưỡng của trường. Nhưng đó là chị Tản chứ không phải chị Nhiều, người mà anh từng làm thơ trêu về bữa canh trai thuở nào. Họ còn kể rằng tính anh vẫn lếu tếu như thế. Ngoài chị Tản cấp dưỡng, trường còn hai cô giáo nữa cao tuổi mà chưa lập gia đình, anh lại trêu:

Cô Hiếu , cô Tản, cô Trình

Ba cô rập rình cùng muốn lấy tôi

Cô Tản tôi đã lấy rồi

Cô Trình, cô Hiếu là tôi để dành

     Giờ thì anh có tất cả bảy người con. Lại nghe đâu cháu nào cũng trưởng thành và khá giả cả. Thôi cũng mừng cho anh. Một người vui tính, có tài ứng tác, "xuất khẩu thành chương" nhưng lại thật long đong lận đận về chuyện tình duyên”. Mỗi lần kể chuyện về anh , tôi thường chép miệng và nói như vậy. Nhưng những đấng tu mi nam tử, (kể cả ông xã tôi) thì lại bảo : “ Long đong cái nỗi gì?. Ông ấy thật là đào hoa đấy chứ!” hoặc: “ Tôi cũng thích được long đong như ông ấy đây”!

23/11/2022

Song Thu

60 NĂM- NGÀY ẤY - BÂY GIỜ

      Năm 1961, nghe theo tiếng gọi của Đảng , những người dân thôn Điềm Xá, xã Minh Phượng, huyện Tiên Lữ tỉnh Hưng Yên bắt đầu rời xa quê hương bờ xôi ruộng mật nhưng vốn là đất chật người đông lên thôn Đồng Quýt, xã Tân Mộc, huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang khai hoang vỡ dậm lập làng mới. Thuở ban đầu ấy thật vất vả gian nan và không tránh khỏi buồn vương ngao ngán vì chưa quen đất lạ vắng vẻ hoang vu và nhung nhớ làng xưa chốn cũ. Đã có một số ít gia đình bỏ cuộc quay về. Nhưng hầu hết vững vàng trụ lại, vượt lên bao vất vả gian nan để kiến tạo quê hương mới và họ đã thành công; biến vùng đồi trọc đất cằn sỏi đá, rừng rậm hoang vu thành miền quê giàu đẹp văn minh. Có vải thiều nức tiếng gần xa, có cam canh bưởi diễn la đà...

     Năm ngoái cán bộ thôn đã định tổ chức kỉ niệm 60 năm thành lập thôn. Nhưng vì dịch cô vít, đành hoãn lại. Năm nay mới kỉ niệm. Ba mẹ đưa chị em Song Thu lên đợt hai, tức 1962, vì thế năm nay, 2022 lại là tròn 60 năm. Song Thu lấy chồng xa nên kỉ niệm 60 năm không về được, đành ghép mấy vần nôm na gửi tặng quê hương. Hôm nay xin trình làng bài văn vần ấy đây ạ:

60 NĂM- NGÀY ẤY - BÂY GIỜ

Thoắt đà sáu chục năm trời
Người dân Điềm Xá xa rời quê hương
Lên miền Đồng Quýt khai hoang
Chung tay xây dựng xóm làng nơi đây

Ngồi nhớ lại những ngày mới tới
Toàn cảnh miền đồi núi hoang vu
Tìm đâu bến nước con đò
Gốc đa cây gạo quê xưa chốn này?!

Chỉ thấy những bụi cây thành ngạnh
Bãi bờ xa đỏng đảnh sim mua
Chiều đông lạnh lẽo gió lùa
Chợ xa xôi chợ, nhà thưa thớt nhà

Càng thêm nhớ quê xa chốn cũ
Đường gạch nghiêng bao phủ tre xanh
Chợ Điềm, chợ Phướn gần quanh
Xóm làng quần tụ mái tranh ấm tình

Đã có những gia đình bỏ cuộc
Dắt díu nhau quay bước về quê
Nghẹn ngào thay phút phân ly
Người ở ngao ngán, người về buồn tênh…

Bao năm tháng dân mình vất vả
Bắt đồi hoang sỏi đá cúi đầu
Trở thành vườn, ruộng, nhà lầu
Thành thôn Đồng Quýt đẹp giầu vui tươi

Có lạc đỗ một thời nổi tiếng
Có sắn khoai biêng biếc sườn non
Vải thiều trĩu quả ngọt ngon
Từ Thanh Hà đã xanh trên đất này

Nhờ bao người hăng say lao động
Đã làm cho cuộc sống vươn xa
Cam canh, bưởi diễn la đà
Người dân Đồng Quýt thành hoa núi rừng

Đường rộng mở bê tông bóng loáng
Bao xe hàng thấp thoáng vào ra
Tình thôn nghĩa xóm đậm đà
Nhà cao điện sáng như là thành đô

Thôn xóm cứ từng giờ đổi mới
Niềm vui càng phơi phới bay lên

Hát ca, dân vũ thật duyên
Lại thêm bóng đá bóng chuyền say mê

Dự thi đấu dinh về giải nhất
Khắp xóm thôn ăm ắp niềm vui
Trẻ em tươi rói rạng ngời
Học hành tiến bộ vâng lời người trên

Ai qua Đồng Quýt quê em
Say người mến cảnh hẳn quên lối về./.

Sao Đỏ: 25-10-2022
Song Thu

KHOẢNG TRỜI YÊU THƯƠNG

(Thân yêu tặng lớp 12D, trường THPT Chí Linh, khóa 1979-1982, nhân kỉ niệm 40 năm ra trường)

     Năm năm dạy cấp 3, nay là THPT, tôi có hai lần làm chủ nhiệm. Mỗi lớp chủ nhiệm đều để lại trong tôi những kỉ niệm đẹp đẽ không thể nào quên. Tôi đã viết về cả hai lớp chủ nhiệm đó. Nhưng có lẽ từ khi về hưu tới nay tôi có nhiều dịp đồng hành với lớp 12D hơn. 

     Nhớ lần đầu gặp lại các em, trong dịp hội lớp, lúc đó, em Trần Thị Dung làm Trưởng Ban liên lạc của lớp nói với tôi: “ Trong đời học sinh, chúng em có rất nhiều thầy cô chủ nhiệm. Nhưng chúng em chọn cô là người đồng hành cùng chúng em trong suốt chặng đường sau này. Mong cô nhận lời để tiếp tục dìu dắt chúng em cô nhé!” Cố nhiên là tôi nhận lời rồi vì được các em yêu quý và tin tưởng thế kia mà. Thật sự xúc động trước tấm tình đó, tôi rưng rưng nói với các em: “Cô sẽ đi cùng các em để chia sẻ mọi vui buồn chứ không phải là dìu dắt vì các em đã trưởng thành cả rồi. Cô muốn được là bạn của các em, mong các em hãy coi cô là một thành viên của lớp mình”. Từ đó tới nay, lần nào lớp gặp mặt, các em cũng mời tôi và tôi, nếu không vì lý do bất khả kháng thì đều sắp xếp để tham dự.

     Năm nay, kỉ niệm 40 năm ngày ra trường, các em lại tổ chức gặp mặt. Ban đầu, chúng bàn nhau đi Hạ Long nhưng rồi một số bạn mắc cô vít nên đành hoãn lại. Tuy nhiên chúng vẫn đau đáu một niềm muốn tổ chức cuộc gặp nhau. Mỗi người nêu ra một ý tưởng, cuối cùng chúng quyết định thực hiện theo ý tưởng của bạn Phạm Thị Huyền, một người đang làm ăn sinh sống ở thành phố Hồ Chí Minh. Có thể nói đó là một cuộc gặp mặt được tổ chức rất ngắn gọn, giản dị mà vẫn rất đầy đủ, sâu sắc ý nghĩa và thắm đượm tình cảm cô trò, bầu bạn.

      Chúng thuê một chiếc xe ca lớn, lượn một vòng để đón cô giáo và các bạn. Chừng 8h là đến cổng trường THPT Chí Linh. Cô trò xuống xe, mọi cảm xúc thuở xưa như ùa về. Các em tung tăng dắt tay nhau, thậm chí là ngồi bệt xuống sân trường để chụp ảnh khiến tôi cũng vui lây niềm vui của các em. Tôi như gặp lại hình ảnh các trò thời 16, 17 đang cắm trại hay tập thể dục ở sân trường. Tầm 9h cô trò tôi mới vẫy tay tạm biệt mái trường thân yêu để lên xe đi tới vườn hoa Mận Chín, vào bãi rễ Côn Sơn và lại hào hứng ghi hình cùng cỏ cây, hoa lá. Những tấm hình giữa bãi rễ mênh mông với rừng thông cao vút ở phía sau tạo nên một vẻ đẹp thật độc đáo, chỉ có ở vùng rừng núi Côn Sơn này!? Một điều bất ngờ nữa trong buổi gặp mặt kỉ niệm hôm nay là chúng đề nghị được ngồi quây quần xung quanh cô giáo để nghe cô nói chuyện, giống như thời học sinh, cô đã đưa chúng đến rừng thông Côn Sơn giảng ngoại khóa về Nguyễn Trãi . Tôi thật sự bối rối trước đề nghị này của các em. Nói gì với các em trong buổi này đây?!

     Tôi đưa mắt nhìn các em đang ngồi vây quanh mà như vừa thấy lại những cô cậu học trò bé nhỏ, hồn nhiên, xinh đẹp mà tinh nghịch, bướng bỉnh thuở nào; Vừa thấy hiện hữu những bậc trung niên trưởng thành, từng trải, chững chạc, bản lĩnh vững vàng của hôm nay. Thế là tôi nói ngay: Hôm nay cô đồng hành cùng các em tại đây, không phải để giảng bài Tùng của Nguyễn Trãi như hồi xưa đưa các em đi ngoại khóa nữa rồi. Bởi cô thấy các em đã thực sự là những cây tùng cây bách luôn biết vươn lên trước mưa rét, bão giông để sống đường hoàng vững chãi. Cô yêu quý và tự hào về các em! Không phải vì các em có quyền cao chức trọng hay tỷ phú, đại gia mà vì các em đã biết sống cuộc đời bình dị chân chính, biết vượt qua mọi khó khăn để hoàn thiện bản thân mình, biết trân trọng tình bạn, dù non nửa thế kỉ qua đi vẫn quý mến yêu thương gắn bó cùng nhau. Cô cám ơn cuộc đời đã cho cô được làm cô giáo chủ nhiệm của các em, cám ơn các em đã luôn quý yêu, tôn trọng và mời cô đồng hành cùng các em trong mọi sinh hoạt của tập thể lớp cựu học sinh 12 D. Cô sẽ đọc tặng các em một bài văn vần về lớp mình mà cô mới viết tối qua

Trai lớp D hào hoa tình cảm
Gái lớp D vừa đảm vừa xinh
Quý nhau như một gia đình
Lần nào gặp mặt lớp mình cũng vui

Đã bốn chục năm rồi đấy nhỉ
Lớp chúng ta rời ghế nhà trường
Tung bay đi khắp muôn phương
Học nghề, chọn nghiệp tìm đường mưu sinh

Cũng có bạn công thành danh toại
Lại có người bươn chải gian nan
Nhưng đều cập bến vinh quang
Gia đình đầm ấm cháu con đề huề

Hôm nay họp lớp say mê
Chàng, Nàng sáu chục sẻ chia tâm tình
Nhớ lại thưở học sinh ngày trước
Mỗi bước đường mỗi bước yêu thương

Xốn xang áo trắng sân trường
Chan chan phượng đỏ lòng vương vấn lòng

Ôi cái thuở mắt trong môi thắm
Cười đùa trong mưa nắng mà thơ

Cùng nhau dệt những ước mơ
Cùng nhau chép những vần thơ ngôn tình

Hình như ta đã yêu mình
Mà không dám ngỏ tấm tình lạ chưa?
Phượng hồng ép giữa trang thơ
Thẹn thùng không gửi đến giờ vẫn thương

Trở về với tuổi học đường
Để mai cuộc sống ngày thường thêm vui
12 D của chúng tôi
Mãi lung linh một khoảng trời yêu thương

Sao Đỏ: 25-11-2022
Song Thu

VU VƠ

Vu vơ nhớ một nụ cười
Lại vu vơ nhớ một thời xa xưa
Cái thời cắt cỏ bắt cua
Tắm chung trên khúc sông quê mát lành
Nắng vàng trong vắt rung rinh
Mưa giăng như ngọc long lanh sáng ngời
Heo may xao xuyến bồi hồi
Cánh hoa hé nở đầy vơi ngọt ngào
Trăng ngà nghiêng bóng chênh chao
Cho ai tha thiết ai nao nao tình
Giờ trăng sáng cũng mần thinh
Mưa tuôn nắng trải cũng hình như không
Hoàng hôn ngả xuống bến sông
Chiều hiu hắt gió lạnh lòng đò đưa
Mong manh chiếc lá cuối mùa
Vời trông trời đất tàn thu mất rồi

Song Thu

NGẪU HỨNG LỤC BÁT

Đôi ta Lục Bát hòa vần
Thuận chiều ăm ắp mùa xuân đất trời
Mong manh câu Lục chơi vơi
Lặng thầm câu Bát rối bời yêu thương
Bất ngờ câu Lục chán chường
Thẫn thờ câu Bát cứ vương vương buồn
Chông chênh câu Lục bồn chồn
Bàng hoàng câu Bát sóng cồn biển khơi
Dạt dào câu Lục reo vui
Rộn ràng câu Bát nối lời thiết tha
Như câu Lục Bát mình ta
Trải bao mưa nắng vẫn hòa vào nhau

Song Thu

CẬU ÚT

     Em là út, trong số 8 anh chị em của gia đình. Mẹ sinh em khi đã gần 50 tuổi. Vì vậy sau khi sinh, mẹ yếu lắm chẳng có sữa cho em ti. Lúc đó đâu có sẵn sữa ngoài như bây giờ, mà dù có thì gia đình túng bấn cũng chẳng có tiền mà mua. Bố mẹ đã tính đến chuyện mang em đi cho. Biết việc này, chị cả trong gia đình đã bế cả đứa con mới sinh sang nhà phản đối. Chị tức tưởi: “Xin bố mẹ đừng cho em đi. Con sẽ cho cả hai cậu cháu cùng bú”.

     Thế là em được ở lại nhà mình, được bú chung với cháu. Khi biết ăn cơm, thương thằng con cấn cơm cấn sữa, mỗi bữa ăn, dù chỉ có canh cà chua nấu mỡ, bố vẫn nhắc: “ Các con ăn, nếu thấy miếng tóp thì nhường cho thằng út nhé”. Các anh chị trong nhà ai cũng yêu quý em út nên đều thực hiện theo lời của bố. Cứ như vậy cậu em út của chúng tôi lớn dần lên trong sự yêu thương của cả nhà. Tuy nhiên em rất mảnh khảnh và yếu ớt nên không phải tham gia lao động nhiều như các anh chị. Em chỉ đi học nửa ngày còn nửa ngày chăn trâu. Khi em 15 tuổi thì cha qua đời. Lúc này cảnh nhà vừa túng bấn vừa vắng vẻ. Mẹ thì già lại ốm đau bệnh tật luôn, 5 chị gái và hai anh trai đã lập gia đình riêng. Tôi là con thứ 2, lấy chồng xa lại mới sinh được 4 ngày nên khi cha mất không về được. Nghe mọi người kể lại lúc em tôi đi chăn trâu về, thấy bố mất rồi cứ ôm lấy bố mà khóc; “ Bố ơi sao bố ra đi mà không nói với con câu nào” làm ai cũng khóc theo. Dù chúng tôi ai cũng thương em, thương mẹ đến quặn lòng nhưng chẳng thể giúp đỡ được gì.

      Em vẫn được mẹ cho học hết bậc phổ thông, nhưng em không dự thi vào trường nào, có lẽ vì thương mẹ. Em cũng không phải đi nghĩa vụ quân sự bởi hai anh trai đã tham gia rồi với lại em cũng yếu ớt lắm, lại đau khớp luôn. Chẳng biết nghe ai, em tự đi học võ để cải thiện sức khỏe. Chúng tôi không tin điều đó nhưng vì em thích nên cũng chẳng can ngăn, chỉ khuyên em tập vừa sức kẻo mệt. Thế mà em khỏe lên thật, bệnh khớp biến mất luôn, chẳng hiểu do tuổi thanh niên sức khỏe tăng lên hay do tập võ nữa. Lúc này em trở thành lao động chủ lực trong gia đình vì mẹ càng già càng yếu đi nhiều. Hai mẹ con vừa làm ruộng, vừa trồng trọt trong vài sào vườn nên túng bấn lắm. Ngày ấy chẳng biết chăn nuôi trồng trọt như bây giờ.Lúa chỉ cấy được vụ mùa, vụ chiêm trồng lạc, đỗ. Vườn thì trồng toàn khoai, sắn thêm vài luống rau dễ tính như rau dền, rau đay, rau muống, một rặng chè xanh với mấy cây ăn quả thông thường (dứa, mít, bưởi chua). Mẹ sao chè bán kiếm đồng rau mắm . Rau và quả thì chỉ ăn là chính, có bán cũng rẻ như cho nên chẳng đáng là bao. Nhiều khi túng đến nỗi em không có tiền để sửa chiếc xe đạp hỏng nữa. Tôi về chơi đúng dịp đó liền mang xe đi sửa cho em. Bây giờ nhiều khi em vẫn kể lại tao đoạn khó khăn ấy.

      Mồng 10 tháng chạp năm tân mùi, em lập gia đình với cô gái cùng xóm, kém em 3 tuổi. Cả hai đều bé nhỏ mảnh khảnh. Gia cảnh thì khó khăn. Thế mà hai em đã thật sự yêu thương gắn bó, đồng cam cộng khổ cùng nhau, chung tay xây dựng một gia đình đầm ấm ngay trong cảnh nghèo khổ ấy. Có lần, tôi về thăm nhà, ngồi nhìn mấy cây rau dền phơ phất trong vườn mới chép miệng: Vườn tược chỉ thấy rau dền với cỏ dại; cả một vùng quê không điện đóm thế này thì bao giờ mới khá được! Cũng là than vãn vậy thôi, chứ tôi có biết làm vườn tược gì đâu. Thế mà em suy nghĩ rất nhiều về câu nói đó rồi quyết tâm thay đổi cây trồng trong vườn (là sau này em kể lại như vậy nên tôi mới biết). Em trồng vải sấy khô để bán. Rồi lại trồng hồng không hạt. Thu nhập đã tăng lên, tuy chưa đáng kể. Sau bao năm trăn trở, đổi thay, từ vài sào vườn mấy sào ruộng, em đã khai phá mở mang, dồn điền đổi thửa, mua thêm và có trong tay hàng chục héc ta vườn đồi. Lăn lộn làm việc không mệt mỏi, cuối cùng em đã thành công với cây cam canh. Thu nhập lên đến vài tỷ đồng một năm, vào mức cao nhất xã lúc bấy giờ. Em dâu tôi vừa đẹp người vừa tốt nết nên sống với mẹ chồng mấy chục năm không có điều tiếng gì. Thậm chí em còn chăm mẹ hơn con gái nên đến chơi nhà con nào, mẹ tôi cũng đòi về nhà với vợ chồng thằng út. Cả 14 anh, chị (gái, trai, dâu,rể) nhà chồng ai cũng quý mến em. Vợ chồng tôi ở xa, mỗi lần về, em đều đón tiếp như thượng khách, chăm lo đến từng miếng ăn giấc ngủ lại còn quà cáp khi đi nữa làm tôi cũng ngượng. Tôi nói điều đó với các chị em gái mọi người cùng bảo: “Tính em nó vậy đấy, chị em ở gần đây đến chơi luôn cũng đều chu đáo thế”.

      Hơn ba chục năm chung sống, giờ đã có hai con trai trưởng thành ngoan ngoãn hiếu thảo, lại có cả cháu đích tôn nữa rồi, vợ chồng cậu em út của chúng tôi, dù lúc nghèo khó hay khi khá giả vẫn giản dị, chân tình, cởi mở với mọi người và gắn bó khăng khít cùng nhau. Năm ngoái, các em tổ chức kỉ niệm 30 năm ngày cưới, tôi có viết mấy câu văn vần tặng hai em. Hôm nay xin đăng luôn vô bài viết này:

Mừng cậu út nhân kỉ niệm 30 năm ngày cưới

Nhớ ngày cậu út nên đôi
Thân hình bé nhỏ, tuổi đời còn non
Cảnh nghèo nhà thấp lối mòn
Cha đà khuất núi đâu còn tựa nương
Mẹ già gầy yếu buồn vương
Anh em túng bấn chẳng nương nhờ gì
Ba mươi năm chẵn trôi đi
Các em gắn bó chẳng khi nào rời
Trải bao mưa nắng cuộc đời
Chung tay gây dựng cơ ngơi đàng hoàng
Nhà cao vườn đất mênh mang
Sinh hai nam tử khỏe ngoan nên người
Năm nay thêm đích tôn rồi
Tạ ơn tiên Tổ, Phật Trời đoái thương
Chúc em vẹn nghĩa đá vàng
Bên nhau hạnh phúc nồng nàn trăm năm.

Sao Đỏ: 9-3-2022
Song Thu

50 NĂM HỘI KHÓA

      (Thị không học trường cấp 3 phổ thông như nhiều người mà Thị học trường TNLĐXHCN cấp 3 Hà Bắc. Đặc biệt hơn nữa là Thị lại học khóa 1 của ngôi trường này. Vì thế, khóa của Thị chỉ có 2 lớp. Ban đầu sĩ số hai lớp đó xuýt xoát bảy chục người. Nhưng đến khi thi tốt nghiệp chỉ còn có 31 người thôi. Phần lớn sự hao hụt sĩ số trong khóa học đó là do số người được gọi nhập ngũ, một số ít nữ sinh lại xin đi học trung cấp gì đó và số ít nữa là do trường chuyển từ Lục Ngạn xuống Lục Nam thì nghỉ học.)

      

      Khóa một mến yêu của ngôi trường này có nhiều điều đặc biệt và đáng yêu lắm. Nhưng hôm nay Thị chưa có thời gian viết về những điều đó. Thị chỉ nói sơ qua về cuộc họp mặt hôm 2-6-2022 vừa qua thôi. Thực ra các bạn Thị đã có đến bốn, năm lần họp khóa rồi. Nhưng vì Thị công tác tận Chí Linh Hải Dương , không nắm được thông tin nên lần này Thị mới tham gia. Khi nhận được thông tin lòng Thị cứ rộn hết cả lên, Thị hỏi ban liên lạc đủ thứ, kể cả số điện thoại của các bạn. Thế là suốt ngày buôn chuyện, hẹn hò về hội khóa. Biết Thị hay ghép vần nên Ban liên lạc đề nghị Thị làm một bài thơ theo chủ đề 50 năm ngày gặp lại. Thị giãy nảy lên vì Thị chẳng làm thơ theo kiểu đặt hàng đó bao giờ. Nhưng rồi với cảm xúc xốn xang của lần gặp đầu tiên, Thị cũng ghép được một bài văn vần để đọc trong ngày hội khóa.

     Thị thuê hẳn một chuyến xe về dự hội chớ bộ. Đã thế, ông xã Thị còn đưa Thị đi đến tận nơi hẳn hoi rồi mới cùng chú em lái xe về chơi với ông anh rể ở gần đó. Thị cảm động lắm. Cho nên, khi được giới thiệu lên đọc thơ, Thị đọc luôn cả bài của ông xã làm về họp lớp. Chắc có nhiều người sẽ nghĩ là Thị thích khoe chồng chăng? Thì đã sao! Tính Thị thế nào thì Thị cứ tự phát mà bộc lộ ra thôi. Không ngờ khi đọc xong, Ban liên lạc còn xuýt xoa khen ngợi và gửi lời cám ơn ông xã Thị rối rít ấy chứ. Thị phổng mũi và rung rinh ra trò. Hôm nay Thị sẽ khoe cả hai bài đó lên phây cùng anh, chị, em và bạn bè nha)

50 NĂM HỘI KHÓA

Năm mươi năm lặng lẽ trôi

Chúng mình trên dưới bảy mươi cả rồi

Bâng khuâng nhớ lại một thời

Đôi mươi, mười tám tuổi đời non tơ

Vô tư chân chất dại khờ

Cùng làm cùng học từng giờ mê say

Trong ngôi trường đặc biệt này

Học sinh toàn tỉnh sum vầy hân hoan

Từ Lục Ngạn, Bắc Giang Sơn Động

Đến Lục Nam, Yên Dũng, Lạng Giang

Từ Sơn, Đình Bảng rộn ràng

Thuận Thành, Yên Thế lại càng hào hoa

Về đây sum họp một nhà

Vừa làm vừa học thật là tươi vui

Ra trường bay khắp muôn nơi

Vẫn luôn nhớ mãi khoảng trời Đồi Ngô

Nhớ từng lời thầy cô dạy bảo

Nhớ những hôm đọc báo truy bài

Nhớ lần đi cấy chăng dây

Nhớ khi chở gạo, nhớ ngày liên hoan

Nhớ những đêm họp bàn văn nghệ

Nhớ những câu chuyện kể đêm khuya

Nhớ dòng lưu bút vụng về

Chứa bao tình cảm chân quê chúng mình

Nay gặp lại nghĩa tình thêm đẹp

Nhìn nhau tìm lại nét ngày xưa

Dẫu rằng trải mấy gió mưa

Tình nay thêm thắm, tình xưa càng nồng

Sao Đỏ: 31-5-2022

Song Thu

LỚP CŨ

Bởi chưng có tuổi học trò

Ba năm chung một chuyến đò sang ngang

Mà nay nắng xế chiều tàn

Nhớ nhau ta lại tìm đàng gặp nhau

Chuyện trò thăm hỏi đôi câu

Thỏa lòng mong mỏi bấy lâu là mừng

Ước gì có phép thần thông

Kiếp sau ta lại đi chung một đò

Lại về lớp cũ trường xưa

Lại thanh xuân tuổi mộng mơ thuở nào

Đỗ Đình Tuân